Wetgeving vraagt steeds vaker om begrijpelijke informatie

Bewijst Webmonitoring en Leeshulp

Begrijpelijke informatie was lange tijd vooral een goed voornemen. Dat verandert. Steeds meer wetten, normen en toezichthouders vragen dat organisaties informatie geven die mensen kunnen vinden, begrijpen en gebruiken. In dit artikel lees je welke regels er gelden, voor wie, en wat het jullie organisatie oplevert om er nu werk van te maken.

In het kort

• Sinds 28 juni 2025 geldt de European Accessibility Act. Die vraagt onder meer van banken en webwinkels dat hun digitale diensten begrijpelijk zijn. Informatie over bankdiensten mag niet moeilijker zijn dan taalniveau B2.
• Overheidsinstanties moeten al sinds 2018 voldoen aan de toegankelijkheidsnorm WCAG 2.1 op niveau AA. Begrijpelijkheid is een van de vier pijlers van die norm.
• Sinds 2023 bestaat er een internationale ISO-norm voor duidelijke taal. Die geeft organisaties een gedeelde maatstaf voor wat begrijpelijke informatie is.

Het moment waarop begrijpelijkheid een verplichting wordt

Stel je voor: Lisa is compliance officer bij een middelgrote online verzekeraar. In haar mailbox zit een update van de AFM over de European Accessibility Act. Er staat in dat informatie over de dienst begrijpelijk moet zijn, via meer dan één zintuig beschikbaar moet zijn en dat er een toegankelijkheidsverklaring nodig is. Lisa kijkt naar de polisvoorwaarden op de website, vol juridische termen en lange zinnen, en vraagt zich af: voldoen wij hier eigenlijk aan?

Bij Tolkie noemen we het moment waarop een lezer afhaakt omdat de tekst niet duidelijk is het Huh?-moment. Steeds vaker is dat moment niet alleen vervelend voor de lezer, maar ook een risico voor de organisatie.

Wat de regels vragen

Er gelden verschillende regels, afhankelijk van het soort organisatie. Vier zijn het belangrijkst.

1. De European Accessibility Act

Sinds 28 juni 2025 geldt de Europese toegankelijkheidsrichtlijn, de European Accessibility Act. De richtlijn is in Nederland onder meer verwerkt in de Wet op het financieel toezicht. Ze geldt voor diensten aan consumenten, zoals elektronische communicatiediensten, toegang tot audiovisuele media, reisinformatie, bankdiensten en webwinkels (AFM, z.d.; Richtlijn (EU) 2019/882, 2019).

Voor deze diensten moeten websites en apps waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust zijn. Informatie over de dienst moet via ten minste twee zintuigen beschikbaar zijn, bijvoorbeeld als tekst en als geluid, en duidelijk en in een logische volgorde worden gepresenteerd. Voor bankdiensten geldt een extra eis: de informatie moet begrijpelijk zijn en mag niet moeilijker zijn dan taalniveau B2. Ook klantbrieven, e-mails en pdf's die klanten nodig hebben om de dienst te gebruiken, moeten toegankelijk zijn (AFM, z.d.).

Het toezicht is verdeeld over de ACM, de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur, het Commissariaat voor de Media, de Inspectie Leefomgeving en Transport en de AFM. Micro-ondernemingen met minder dan tien medewerkers en een omzet tot 2 miljoen euro zijn vrijgesteld (AFM, z.d.).

2. Toegankelijkheid voor overheden

Overheidsinstanties moeten sinds 1 juli 2018 voldoen aan het Besluit digitale toegankelijkheid overheid, inmiddels verankerd in de Wet digitale overheid. Websites en apps moeten voldoen aan de toegankelijkheidsnorm WCAG 2.1 op niveau AA, en per website moet een toegankelijkheidsverklaring worden gepubliceerd (Digitoegankelijk, 2021).

Begrijpelijkheid is een van de vier principes van WCAG. Op het hoogste niveau, AAA, vraagt de norm zelfs dat er een eenvoudigere versie of aanvullende uitleg beschikbaar is als een tekst meer leesvaardigheid vraagt dan na ongeveer negen jaar onderwijs verwacht mag worden (W3C, z.d.).

3. De ISO-norm voor duidelijke taal

In juni 2023 publiceerde de internationale normalisatieorganisatie ISO de eerste norm voor duidelijke taal. Die norm beschrijft vier principes: lezers krijgen wat ze nodig hebben, ze vinden het makkelijk, ze begrijpen het makkelijk en ze kunnen het makkelijk gebruiken (International Organization for Standardization, 2023). De norm is opgesteld door vijftig experts uit 25 landen. In augustus 2025 verscheen een tweede deel, speciaal voor juridische communicatie (International Plain Language Federation, z.d.).

De ISO-norm is geen wet, maar geeft organisaties een internationaal erkende maatstaf. Die kun je bijvoorbeeld opnemen in inkoopeisen, beleid of afspraken met leveranciers.

4. Regels voor financiële en pensioeninformatie

Voor financiële dienstverleners gold al langer dat informatie over financiële producten correct, duidelijk en niet-misleidend moet zijn, op grond van de Wet op het financieel toezicht (AFM, 2013). Voor pensioenuitvoerders schrijft de Pensioenwet voor dat informatie correct, duidelijk en evenwichtig is (AFM, 2015). De AFM roept pensioenuitvoerders bovendien op om hun informatie ook toegankelijk te maken als die niet onder de European Accessibility Act valt (AFM, z.d.).

Wat het oplevert

Wie nu werk maakt van begrijpelijke informatie, heeft daar op meerdere manieren profijt van:

• Minder risico bij toezicht, omdat jullie aantoonbaar werken aan de eisen die gelden.
• Een sterkere toegankelijkheidsverklaring, omdat jullie kunnen laten zien wat jullie doen en hoe jullie vooruitgaan.
• Een groter publiek. In Nederland leven ongeveer 5,5 miljoen mensen met een beperking, zo'n 32% van de bevolking. De AFM wijst erop dat toegankelijke diensten een breder publiek bereiken en zo ook commerciële kansen bieden (AFM, z.d.).
• Minder vragen en klachten, omdat begrijpelijke informatie mensen in staat stelt de dienst zelfstandig te gebruiken.

Wat dit betekent voor jullie organisatie

Zo zorg je dat jullie klaar zijn voor de regels die gelden:

1. Ga na welke regels voor jullie gelden. Overheden vallen onder de Wet digitale overheid, banken en webwinkels onder de European Accessibility Act, pensioenuitvoerders onder de Pensioenwet.
2. Meet waar jullie staan. Breng de leesbaarheid en het taalniveau van jullie teksten in kaart, zeker voor bankdiensten met de B2-grens.
3. Bied informatie via meer dan één zintuig aan. Zorg dat teksten ook kunnen worden voorgelezen.
4. Neem begrijpelijkheid op in jullie toegankelijkheidsverklaring. Laat zien wat jullie doen en hoe jullie vooruitgang meten.
5. Gebruik de ISO-norm als maatstaf. Neem de vier principes op in jullie schrijfrichtlijnen en inkoopeisen.

Hoe Tolkie hierbij helpt

Tolkie Webmonitoring meet de teksten op jullie website op leesbaarheid en taalniveau, met Lint van de Universiteit Utrecht (Pander Maat et al., 2023). Met periodieke rapportages hebben jullie inzicht in waar jullie staan en hoe jullie vooruitgaan. Dat helpt bij het onderbouwen van jullie toegankelijkheidsverklaring en bij vragen van toezichthouders.

De Tolkie Leeshulp maakt informatie beschikbaar via meer dan één zintuig. Bezoekers kunnen elke pagina laten voorlezen, ook pdf's en brieven. Daarnaast kunnen ze moeilijke woorden laten uitleggen, de tekst laten vertalen en een eenvoudige uitleg van de pagina krijgen.

Tolkie Gebruikersonderzoek laat jullie teksten testen door de mensen voor wie ze bedoeld zijn, ook door mensen met een beperking of met leesproblemen. Zo weten jullie of informatie niet alleen op papier, maar ook in de praktijk begrijpelijk is.

Samen helpen ze jullie om aan de regels te werken, en om het Huh?-moment te voorkomen waar die regels om draaien.

Bronnen

AFM. (2013). Wetgevingsbrief. https://www.afm.nl/~/profmedia/files/afm/2013/wetgevingsbrief.pdf?la=nl-nl (opent extern)

AFM. (2015). Open normen in de Pensioenwet [Presentatie]. https://www.afm.nl/~/profmedia/files/doelgroepen/pensioenuitvoerders/2015/seminars-0615-presentatie-afm.pdf?la=nl-nl (opent extern)

AFM. (z.d.). Accessibility of (digital) financial services. Geraadpleegd op 9 oktober 2026, van https://www.afm.nl/en/sector/themas/dienstverlening-aan-consumenten/toegankelijkheid (opent extern)

Digitoegankelijk. (2021). Digitale toegankelijkheid in jouw organisatie: Wie doet wat? https://digitoegankelijk.nl/sites/default/files/2021-03/Digitale%20Toegankelijkheid%20in%20jouw%20Organisatie.pdf (opent extern)

International Organization for Standardization. (2023). Plain language — Part 1: Governing principles and guidelines (ISO 24495-1:2023). https://committee.iso.org/standard/78907.html (opent extern)

International Plain Language Federation. (z.d.). ISO plain language standard. Geraadpleegd op 9 oktober 2026, van https://www.iplfederation.org/iso-standard/ (opent extern)

Pander Maat, H., Kleijn, S., & Frissen, S. (2023). LiNT: een leesbaarheidsformule en een leesbaarheidsinstrument. Tijdschrift voor Taalbeheersing, 45(1). https://doi.org/10.5117/TVT2023.3.002.MAAT (opent extern)

Richtlijn (EU) 2019/882 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 betreffende de toegankelijkheidsvoorschriften voor producten en diensten. (2019). https://www.legislation.gov.uk/eudr/2019/882/chapter/I (opent extern)

W3C. (z.d.). Understanding SC 3.1.5: Reading level (Level AAA). Geraadpleegd op 9 oktober 2026, van https://www.w3.org/WAI/WCAG21/Understanding/reading-level (opent extern)

Laurens van den Berg schreef dit artikel.