WCAG 3 maakt begrijpelijke taal verplicht

In het kort

In de huidige toegankelijkheidsrichtlijnen (WCAG 2) staat begrijpelijke taal op niveau AAA. Dat niveau is in Nederland nergens verplicht, dus organisaties konden het tot nu toe laten liggen. In de nieuwe versie, WCAG 3, verandert dat. Er komt één basisniveau, en daarin staan ook eisen over begrijpelijke taal: een samenvatting bij lange teksten en uitleg bij afkortingen. Wie straks aan de richtlijnen wil voldoen, kan begrijpelijke taal dus niet meer overslaan: WCAG 3 maakt begrijpelijke taal verplicht.

WCAG 3 is nog een concept en details gaan nog veranderen. Maar begrijpelijke taal staat er sinds het allereerste concept in, en de richting is al vijf jaar dezelfde. Wie nu begint, heeft de tijd. Wie wacht tot het in de wet staat, moet duizenden pagina's in korte tijd herschrijven.

Wat is WCAG 3.0?

WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Het zijn de internationale richtlijnen voor toegankelijke websites, apps en documenten. Ze worden geschreven door W3C, een internationale organisatie die standaarden voor het web maakt. De versie die nu geldt, WCAG 2, is in de basis bijna twintig jaar oud. Er kwamen updates bij (2.1 in 2018, 2.2 in 2023), maar het fundament bleef hetzelfde.

WCAG 3.0 is een nieuwe versie, en geen kleine update. W3C werkt er sinds 2017 aan. Het doel is breder dan techniek: niet alleen of een screenreader je knoppen kan voorlezen, maar ook of mensen je informatie echt kunnen gebruiken en begrijpen. Het meest recente concept verscheen in september 2026 (W3C (opent extern)).

In Nederland zijn overheidsorganisaties verplicht hun websites en apps toegankelijk te maken. De wet verwijst daarvoor naar de Europese norm EN 301 549, en die norm is gebaseerd op WCAG. Sinds juni 2025 geldt via de European Accessibility Act (EAA) iets vergelijkbaars voor veel bedrijven. Wat er in WCAG staat, komt dus via Europa vanzelf in de Nederlandse regels terecht. Daar is geen nieuwe Nederlandse wet voor nodig (consultatieversie Besluit digitale toegankelijkheid overheid (opent extern)).

"Wij voldoen aan AA." Waarom dat straks niet meer genoeg zegt

WCAG 2 werkt met drie niveaus: A, AA en AAA. De wet kiest een niveau, en in Europa is dat altijd AA geweest. AAA is vrijwillig. W3C raadt zelf zelfs af om AAA voor complete websites te eisen (W3C (opent extern)). Daardoor kon je een website hebben die volledig aan de wet voldoet, terwijl bijna niemand de teksten begrijpt.

Dat komt omdat begrijpelijke taal in WCAG 2 bijna volledig op AAA staat. Het leesniveau, uitleg bij moeilijke woorden, uitleg bij afkortingen: allemaal AAA. In de praktijk betekende dat: niet verplicht, dus vaak niet gedaan.

WCAG 3 draait dat om. In het concept is er één conformiteitsniveau: je voldoet aan alle kerneisen, of je voldoet niet. Kiezen welke kerneisen je wel en niet doet, kan niet meer. Daaronder en daarboven komen niveaus om voortgang te laten zien. Die hogere niveaus lijken een beetje op het oude AAA: ze blijven vrijwillig, tenzij een wetgever of toezichthouder ze verplicht stelt (W3C Explainer (opent extern)).

Het verschil zit dus in wat er in de basis staat. En daar staat begrijpelijke taal nu wel. Zo wordt begrijpelijke taal verplicht voor iedereen die aan WCAG 3 wil voldoen. Je hoeft in Nederland straks waarschijnlijk geen "WCAG 3 AAA" te halen. Maar de basis die je wél moet halen, vraagt meer van je teksten dan AA ooit deed.

Welke eisen over begrijpelijke taal staan in WCAG 3.0?

In het concept van september 2026 staan twee eisen over begrijpelijke taal in de basis. Bij doorlopende tekst van 300 woorden of meer hoort een samenvatting, zelf geschreven in korte zinnen en met uitleg bij moeilijke woorden. En afkortingen moeten bij het eerste gebruik uitgelegd worden (WCAG 3-concept (opent extern)).

Daarnaast staan er aanvullende eisen in: gewone woorden gebruiken, moeilijke woorden uitleggen, beeldspraak verduidelijken, geen onnodige tussenzinnen en geen overbodige woorden. Bij de eis over gewone woorden noemt W3C publieke dienstverleners en onderwijs als voorbeeld van organisaties waarvoor zo'n aanvullende eis verplicht zou kunnen worden.

Nieuw is ook het idee van een assertion: een openbare verklaring dat je organisatie een bepaald proces heeft, en die je moet kunnen onderbouwen. Het concept noemt er een voor begrijpelijke taal. Daarin verklaart een organisatie dat ze teksten vóór publicatie op begrijpelijkheid toetst, met beleid, een schrijfwijzer en training. Het gaat dus niet alleen meer om de tekst op je site, maar ook om hoe die tekst tot stand komt.

Wat opvalt: WCAG 3.0 noemt geen taalniveau zoals B1. In plaats van één vaag leesniveau knipt de richtlijn begrijpelijkheid op in concrete dingen die je kunt controleren. Dat maakt de eisen ook moeilijker te ontlopen.

Het is nog een concept. Kan dit nog veranderen?

Ja, en dat zal ook gebeuren. Maar het is belangrijk om te zien wát er verandert.

Sinds het eerste openbare concept in januari 2021 is de verpakking van WCAG 3.0 meerdere keren omgegooid. Er was een puntensysteem, dat werd een alternatief. Er waren de niveaus Brons, Zilver en Goud, die werden in 2026 vervangen door één conformiteitsniveau met niveaus eromheen. Zelfs de namen van die niveaus verschillen nog tussen twee W3C-documenten van dezelfde datum. Exacte drempels, zoals die 300 woorden, liggen ook nog niet vast. W3C schrijft er zelf bij dat die drempel per taal kan verschillen.

De inhoud is wel opvallend stabiel. Begrijpelijke taal zat al in het allereerste concept, onder de naam Clear words. W3C koos het destijds juist omdat het in WCAG 2 zo slecht toetsbaar was (W3C-blog (opent extern)). Vijf jaar en veel herzieningen later staat het er nog steeds, en uitgebreider dan toen.

Dat patroon zie je vaker bij standaarden. Hoe iets gemeten en genoemd wordt, verandert tot het laatste moment. Waar het over gaat, verandert zelden nog als het eenmaal in de kern zit. Het is dus geen veilige gok dat begrijpelijke taal er weer uit gaat. De veiligere gok is dat de details anders worden, en dat de opdracht hetzelfde blijft: zorg dat mensen je teksten begrijpen.

Wanneer is begrijpelijke taal verplicht voor mijn organisatie?

Dat weet nog niemand precies. Wel is goed te voorspellen hoe het gaat, omdat het bij eerdere versies steeds op dezelfde manier ging.

Eerst moet WCAG 3.0 af zijn. W3C mikt op een definitieve standaard niet eerder dan 2028; veel experts rekenen eerder op 2029 (AbilityNet (opent extern), AFixt (opent extern)). Daarna moet Europa de nieuwe versie verwerken in de norm EN 301 549 en die norm officieel aanwijzen. Dat kost tijd. WCAG 2.2 kwam in 2023 uit, de bijbehorende Europese norm verscheen in september 2026, en pas daarna wordt die juridisch van kracht (AccessibleEU (opent extern)). Gemiddeld zit er twee tot vijf jaar tussen een nieuwe WCAG-versie en de wet. Voor WCAG 3 kom je dan uit rond 2031 tot 2035.

Dat klinkt ver weg, maar twee dingen maken het dichterbij. Ten eerste werkt de Nederlandse regel automatisch: zodra Europa een nieuwe norm aanwijst, geldt die direct voor de overheid. Er komt geen extra debat of aanloopjaar in Den Haag. Ten tweede schrijft Nederland actief mee aan WCAG 3. Logius, de organisatie die de Nederlandse overheid helpt met digitale toegankelijkheid, levert een van de redacteuren. Dat vergroot de kans dat Nederland WCAG 3 vroeg oppakt, bijvoorbeeld bij aanbestedingen, nog voordat Europa het verplicht.

Ook buiten WCAG beweegt het. In het coalitieakkoord 2026–2030 staat dat het kabinet het recht op begrijpelijke taal wil vastleggen (coalitieakkoord (opent extern)). Het wetsvoorstel dat daar deels over gaat, de Wet versterking waarborgfunctie Awb, wordt op dit moment wel herzien en afgeslankt (TaxLive (opent extern)). Hoe dat uitpakt, is nog onzeker. De politieke richting is wel duidelijk.

Kunnen we dan niet beter gewoon wachten?

Dat kan, maar het wordt een dure keuze. Reken het voor je eigen organisatie maar eens door.

Neem de website van een gemiddelde gemeente of woningcorporatie. Daar staan honderden tot duizenden pagina's op, plus nog veel meer PDF's en brieven. Elke tekst van 300 woorden of langer heeft straks een samenvatting nodig. Elke afkorting moet uitgelegd zijn. En je moet kunnen laten zien dat je teksten structureel controleert vóór ze online gaan, met een schrijfwijzer, training en een vast proces. Dat is geen klus voor een webredacteur in de laatste maanden voor een deadline. Dat is een andere manier van werken, en die bouw je niet in een kwartaal op.

Intussen blijft er elke week nieuwe tekst bij komen. Elke pagina die je vandaag publiceert zonder samenvatting of in ingewikkelde taal, is een pagina die je straks opnieuw moet aanpakken. Wachten verkleint het werk dus niet. Het maakt de stapel groter.

En de belangrijkste reden zit niet in de regels. In Nederland hebben ongeveer 2,5 miljoen mensen van 16 jaar en ouder moeite met lezen en schrijven (Stichting Lezen & Schrijven (opent extern)). Zij lezen vandaag jullie teksten over huurtoeslag, afvalinzameling, zorg en bezwaar maken. Als zij afhaken, ligt dat meestal niet aan de lezer, maar aan de tekst. WCAG 3 maakt dat probleem niet nieuw. Het maakt het alleen zichtbaar en toetsbaar.

Wat je nu al kunt doen:

1. Kijk welke van je belangrijkste pagina's langer zijn dan 300 woorden en geen samenvatting hebben.
2. Controleer of afkortingen op je site worden uitgelegd.
3. Leg vast hoe je teksten nu controleert voordat ze online gaan. Is het antwoord "niet structureel"? Dan weet je waar je moet beginnen.
4. Kies een paar teksten die veel gelezen worden en laat ze testen door de mensen voor wie ze bedoeld zijn.

Hoe Tolkie hierbij helpt

Bij Tolkie werken we al jaren aan precies het onderwerp dat WCAG 3 nu naar de basis haalt: belangrijke informatie begrijpelijk maken voor iedereen. Toen W3C ruim vijftien jaar geleden aan WCAG 2 werkte, noemde de werkgroep zelf al eenvoudige samenvattingen en voorgelezen tekst als manieren om teksten toegankelijker te maken (W3C (opent extern)). Dat is wat Tolkie doet, en nu wordt het een basiseis.

We zeggen er eerlijk bij: niemand kan vandaag "WCAG 3-proof" zijn, want WCAG 3 is nog niet af. Wie dat belooft, belooft meer dan kan. Wat wel kan, is je organisatie nu voorbereiden op wat er aankomt, zonder te wachten tot begrijpelijke taal verplicht is. Dan kun je straks laten zien dat je al jaren werkt aan begrijpelijke communicatie, in plaats van in korte tijd te moeten inhalen.

Benieuwd waar jullie nu staan?

Neem contact met ons op via tolkie.eu (opent extern). We kijken graag samen naar jullie website: welke pagina's straks een samenvatting nodig hebben, waar inwoners of klanten afhaken en waar je het snelst winst haalt. Dan weet je niet alleen wat er op je afkomt, maar ook waar je kunt beginnen.

Laurens van den Berg schreef dit artikel.