Testember: durf jij je tekst eens echt te testen bij de doelgroep?

Je hebt lang aan een tekst gewerkt. Je hebt geschrapt, herschreven en nog eens kritisch gekeken naar de woorden die je gebruikt. Een collega leest mee en geeft een paar suggesties. Iedereen akkoord? Dan kan de tekst online. Maar wacht eens even… Er ontbreekt misschien nog één belangrijke persoon in dit proces: de lezer zelf.

Deze maand is het Testember. Een mooi moment om daar eens bij stil te staan. Want we testen tegenwoordig van alles. Websites, apps, producten en processen worden uitgebreid onderzocht voordat ze worden gelanceerd. Maar teksten? Die worden vaak geschreven, nagelezen door een collega en vervolgens gepubliceerd. Terwijl juist de mensen voor wie je schrijft misschien wel het beste kunnen vertellen of je tekst daadwerkelijk werkt.

September = Testember

Testember is een initiatief van Gebruiker Centraal, waarbij de maand september volledig in het teken staat van testen en gebruikersonderzoek. Het idee is simpel: hoe weet je of je communicatie werkt? Door het te testen met de mensen voor wie je het maakt. Het is een maand waarin organisaties worden uitgedaagd om minder aannames te doen over wat gebruikers willen, kunnen of begrijpen, en het gewoon te vragen. Ofwel: door het te testen. Tijdens de maand worden verschillende activiteiten en praktische hulpmiddelen aangeboden om zelf met testen aan de slag te gaan.

Duidelijk voor jou, maar ook voor je lezer?

We weten allemaal: wanneer je zelf een tekst schrijft, weet je precies wat je bedoelt. Je kent het onderwerp, de achtergrond en de context. Daardoor is het lastig om nog objectief naar je eigen woorden te kijken. Een beleidsmedewerker weet precies wat een beschikking inhoudt. Voor een jurist is een bezwaartermijn dagelijkse kost. En iemand die al jaren bij dezelfde organisatie werkt, begrijpt waarschijnlijk zonder moeite alle interne afkortingen. Maar geldt dat ook voor de lezer? Een collega is daarbij niet altijd de beste graadmeter. Grote kans dat diegene dezelfde vakkennis heeft, dezelfde afkortingen kent en precies weet hoe een bepaald proces werkt. Daardoor kan een tekst intern heel duidelijk voelen, terwijl een lezer buiten de organisatie alsnog vastloopt. En daarom is het zo belangrijk om je tekst bij je doelgroep te testen.

Eén test levert al verrassend veel op

Testen hoeft gelukkig niet meteen een groot en duur onderzoek te zijn. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het experiment van Gebruiker Centraal, waarbij slechts één middag testen al verrassend veel inzichten opleverde. Ze gingen vorig jaar gewoon de straat op om verkiezingsmaterialen te testen. Een middag lijkt misschien kort, maar het levert altijd inzicht op. De belangrijkste les die ze eruit haalden: liever een korte en niet perfecte test, dan helemaal geen test. Je gebruikersonderzoek hoeft niet tot in de puntjes voorbereid te zijn. Begin gewoon eens. Observeer hoe iemand je tekst gebruikt, luister naar wat diegene zegt en schrijf op wat je opvalt. Ook als je achteraf denkt dat je bepaalde vragen anders had moeten stellen, heb je alweer iets geleerd voor de volgende keer.

Misschien blijkt dat iemand bij een bepaalde zin stopt met lezen. Of dat een woord voor de lezer onbekend blijkt. Misschien interpreteert iemand je boodschap anders dan je had bedoeld. Of je ontdekt dat er informatie ontbreekt waarvan jij dacht dat die vanzelfsprekend was. Dat zijn inzichten die je niet altijd krijgt door zelf nog een keer naar je tekst te kijken.

Doe jij mee met Testember?

Testember daagt organisaties daarom uit om in september meer te testen. Dus niet eindeloos vergaderen over wat gebruikers waarschijnlijk willen, maar vraag het gewoon eens aan de doelgroep. Want we kunnen natuurlijk veel aannames doen over onze doelgroep, we kunnen richtlijnen volgen, taalniveaus controleren en collega's laten meelezen. Allemaal heel waardevol! Maar uiteindelijk is er maar één manier om erachter te komen hoe je tekst bij je doelgroep landt: door het te testen.

Tolkie Gebruikersonderzoek

Daarom doet Tolkie deze maand mee met Testember. Testen is eigenlijk niet nieuw voor ons, dat deden we altijd al. We testen onze (nieuwe) oplossingen bijvoorbeeld altijd met laaggeletterden, zodat we zeker weten dat zij er ook echt wat aan hebben. Want een tekst kan volgens alle regels op B1-niveau geschreven zijn en toch vragen oproepen. Begrijpelijkheid zit namelijk niet alleen in korte zinnen of eenvoudige woorden. Ook voorkennis, context, structuur en verwachtingen spelen een rol. En om het onze klanten makkelijker te maken hebben we Tolkie Gebruikersonderzoek ontwikkeld. Hiermee kun je brieven, e-mails en formulieren laten testen door mensen die zelf moeite hebben met lezen. Je uploadt een tekst, wacht een paar dagen en krijgt een rapport vol concrete verbeterpunten. Je hoeft zelf dus geen onderzoek op te zetten. Simpel toch!

Test eens een eigen tekst

We willen je graag uitdagen om zelf een tekst te testen. Kies gewoon één tekst en laat hem eens lezen door iemand uit je doelgroep. Je hoeft niet meteen je hele website te testen of een uitgebreid gebruikersonderzoek op te zetten. Begin klein en vraag iemand bijvoorbeeld om de tekst te lezen en hardop te vertellen wat hij of zij denkt dat de boodschap is. Misschien krijg je bevestiging dat je tekst goed werkt. Maar misschien ontdek je ook iets wat je zelf nooit had gezien.

Heb je daar toch echt geen tijd voor? Denk dan eens na of Tolkie Gebruikersonderzoek iets voor je is. Neem gerust eens contact met ons op of plan een gratis demo in. We vertellen je er graag meer over!

Laura Jansen schreef dit artikel.