Weet je zeker dat mensen je tekst begrijpen?
Met Tolkie Gebruikersonderzoek laat je brieven, e-mails en formulieren testen door mensen die zelf moeite hebben met lezen. Je uploadt een tekst, wacht een paar dagen en krijgt een rapport vol concrete verbeterpunten — zonder dat je er zelf een onderzoek voor hoeft op te zetten.
Voor gemeenten, woningcorporaties, zorgorganisaties, onderwijs en andere organisaties met een maatschappelijke taak.
"Gebruikersonderzoek? Daar is geen tijd voor."
Gebruikersonderzoek klinkt bij veel organisaties al snel als een lang, extern traject: vragenlijsten opstellen, sessies inplannen, een bureau inschakelen. Bij Tolkie is dat niet zo. Gebruikersonderzoek is onderdeel van je eigen Mijn Tolkie-omgeving, naast Tolkie Leeshulp en Tolkie Webmonitoring.
Je logt in, uploadt een tekst en zet die zelf klaar om te testen. De rest — testers werven, feedback verzamelen, rapport klaarzetten — doet Tolkie voor je.
De mensen
Een divers panel van mensen die zelf moeite hebben met lezen en taal, en die klaarstaan om mee te denken over jouw tekst.
Het platform
Onderdeel van Mijn Tolkie. Hier maak je zelf een test aan, volg je de voortgang en bekijk je het rapport — op elk moment dat het jou uitkomt.
Eenvoudige taal is niet hetzelfde als een begrijpelijke tekst
Veel organisaties doen al hun best om begrijpelijk te schrijven. B1-richtlijnen, schrijfwijzers, AI-tools, een collega die meeleest. Dat helpt. Maar het geeft geen antwoord op de vraag die er echt toe doet: begrijpen mensen deze tekst ook écht?
Simpele woorden zijn namelijk geen garantie dat een lezer snapt wat het doel van een tekst is, of weet wat hij moet doen. Dat verschil tussen eenvoudig en begrijpelijk is precies het punt waarop veel communicatie vastloopt. Bij Tolkie noemen we dat het "Huh?"-moment: het moment waarop iemand afhaakt omdat een tekst niet duidelijk genoeg is.
Een tekst kan op papier helder lijken en tóch vragen oproepen. Vaak zie je dat pas als de brief al verstuurd is: mensen bellen, leveren verkeerde informatie, missen een termijn of doen niets. Met Tolkie Gebruikersonderzoek haal je die signalen eerder op.
Een tekst lijkt duidelijk
Maar de lezer mist de context die jouw organisatie al heeft.
Een zin klopt juridisch
Maar is voor veel mensen te lang of te abstract.
De actie staat erin
Maar niet op de plek waar lezers hem verwachten.
Interne feedback helpt
Maar collega's lezen met voorkennis.
Uploaden, wachten, klaar.
Je uploadt een tekst
Een brief, e-mail, bewonersbericht of ander belangrijk stuk. Heb je nog geen kant-en-klare tekst maar bijvoorbeeld een pdf-brief? Ook goed — Tolkie zet die automatisch om naar tekst die je meteen kunt laten testen.
Tolkie werft deelnemers uit het panel
Mensen die zelf moeite hebben met lezen, passend bij deze test.
Testers geven feedback
Ze markeren lastige woorden en zinnen, geven aan hoe ze zich bij de tekst voelen en beantwoorden een paar korte begripsvragen: waar gaat de tekst over, wat is het doel, wat moet je doen na het lezen?
Je ontvangt het rapport
Met objectieve taalscores, begrip- en handelingscijfers en concrete verbeterpunten.
In de praktijk duurt een test meestal een paar dagen.
Check maandelijks een paar teksten
Je hoeft niet te wachten tot er één cruciaal stuk communicatie voorbijkomt. Juist omdat een test weinig tijd kost, kun je Tolkie Gebruikersonderzoek doorlopend inzetten: telkens als er weer een tekst is waarvan je nieuwsgierig bent hoe die overkomt, leg je hem voor. Ook teksten van collega's of andere afdelingen kun je laten testen — een goede manier om ze op een laagdrempelige manier een spiegel voor te houden.
Een nieuwe conceptbrief
Test 'm voordat hij de deur uitgaat, zodat je nog kunt bijsturen.
Een tekst van een collega
Laat zien hoe die overkomt bij lezers, zonder dat het op een oordeel vooraf voelt.
Een tekst die al langer meegaat
Check of een bestaande brief, e-mail of pagina nog steeds goed werkt.
Twee manieren om dit in te zetten
De mensen en de software werken los van elkaar, dus je kunt Tolkie Gebruikersonderzoek op twee manieren gebruiken — en ze sluiten elkaar niet uit.
Testen met het panel van Tolkie
Je zet aan dat het diverse panel naar je tekst kijkt en feedback geeft. Handig als je snel en zonder gedoe wilt weten hoe je tekst overkomt.
Testen met je eigen doelgroep
Je maakt van je onderzoek een link die je zelf deelt: in een nieuwsbrief, met een specifieke groep, of bijvoorbeeld met je cliëntenraad of het sociaal loket binnen je organisatie. Zo haal je gestructureerd feedback op bij je eigen mensen, zonder zelf sessies te hoeven organiseren.
Wie lezen er mee
De mensen die jouw teksten testen, zijn precies wie je wil bereiken
Als je je teksten test, is het belangrijk om niet alleen te testen met collega's of met deelnemers die toch al vaak meedoen aan een gebruikersonderzoek. Je wilt juist testen met mensen die moeite hebben met lezen — precies de groep die Tolkie aanspreekt voor haar gebruikersonderzoeken.
De testers werken in een aparte, eenvoudige omgeving: te vergelijken met een simpele versie van Google Docs, met de tekst aan de ene kant en de vragen aan de andere kant. Als organisatie kom je in die omgeving zelf nooit — die is helemaal voor de testers.
“Ik heb dyslexie. Letters bewegen soms, ik blijf hangen op bepaalde woorden en sommige teksten vind ik echt moeilijk om in me op te nemen.
Tester uit het Tolkie-panel
Waarom een paar deelnemers al genoeg opleveren
Een vraag die je misschien hebt: kun je met een paar testers al betrouwbare conclusies trekken? Het antwoord is ja. Bij een gebruikerstest wil je namelijk geen stelling bewijzen, je wilt problemen vinden — en problemen in een tekst komen al snel bovendrijven. Zelfs met een handvol lezers breng je een groot deel van de knelpunten in kaart. Dat is anders dan bij onderzoek waarbij je juist voorzichtig moet zijn om iets niet te snel als waar of onwaar te bestempelen. Hier geldt het bijna andersom: een klein aantal deelnemers levert al veel bruikbare feedback op.
Om dat objectief te houden, koppelt Tolkie er een taalmeting aan: LiNT, een instrument van de Universiteit Utrecht dat aangeeft hoe ingewikkeld een tekst is. LiNT kijkt niet alleen naar de lengte van woorden en zinnen, maar ook naar hoe vaak een woord in het Nederlands voorkomt — een zeldzaam woord telt als moeilijker. Dat werkt bijvoorbeeld goed bij afkortingen: die zijn kort, maar daarom nog niet eenvoudig. Op basis van LiNT markeert Tolkie de moeilijkste stukken en vraagt daar gerichter feedback op. Zo wijst de techniek aan wáár het spannend wordt, en vertellen de lezers wat er precies misgaat.
Wat maakt feedback van echte lezers anders?
Een automatische taalcheck ziet dat een zin lang is. AI kan een tekst eenvoudiger maken. Een collega beoordeelt of iets prettig leest. Allemaal nuttig — maar lezers zónder voorkennis laten iets anders zien: of de boodschap ook echt aankomt.
Wat staat er in het rapport?
Zodra een test klaar is, vind je het rapport terug in je overzicht — opgebouwd van boven naar beneden, van het grote beeld naar de details. Je krijgt niet alleen te zien wat er niet werkt, maar ook concrete schrijfsuggesties om het beter te maken. Die suggesties kun je laten afstemmen op je eigen schrijfwijzer, als je die aanlevert.
Zo zet je in één rapport de stap van meten naar verbeteren.
Objectieve taalscores
Taalniveau (bijvoorbeeld A2, B1 of B2), de LiNT-score en de Flesch-Douma-score.
Begrip
Hoeveel procent van de lezers de informatie begreep.
Handelingsgerichtheid
Hoeveel procent wist wat ze moesten doen na het lezen.
Concrete verbeterpunten
Aanbevelingen en schrijfsuggesties, af te stemmen op je eigen schrijfwijzer.
Individuele feedback
Wat lezers antwoordden, hoe ze zich voelden en welke opmerkingen ze achterlieten.
In deze gevallen levert het testen van je teksten extra veel op
Als iemand iets moet doen
Documenten aanleveren, een afspraak maken, een formulier invullen, reageren op een besluit of een betaling regelen.
Als de tekst over geld gaat
Betalingsachterstanden, toeslagen, huur, kosten, regelingen of financiële ondersteuning.
Als de tekst over zorg of hulp gaat
Uitleg over een afspraak, behandeling, ondersteuning, verwijzing of intake.
Juridisch of beleidsmatig gevoelig
Zorgvuldig hoeft niet onbegrijpelijk te worden. Lezersfeedback helpt die balans te vinden.
Als je vragen verwacht
Eerdere brieven leverden veel telefoontjes op, of de doelgroep is kwetsbaar.
Voor organisaties met een maatschappelijke taak
Gemeenten
Voor brieven over regelingen, aanvragen, besluiten, afspraken, documenten, betalingen of hulp. Gemeentelijke communicatie bevat vaak veel regels en voorwaarden — dan is het belangrijk dat inwoners begrijpen wat er van hen wordt verwacht.
Waardevol voor communicatieprofessionals
Als communicatieprofessional moet je vaak snel beoordelen of een tekst duidelijk genoeg is. Je krijgt input van inhoudelijke experts, juristen en beleidsmedewerkers — maar de vraag blijft: gaat de doelgroep dit ook echt begrijpen? Met Tolkie hoef je niet te vertrouwen op gevoel of interne discussie. Je krijgt feedback van lezers die dichter bij de doelgroep staan, en dat helpt zowel bij herschrijven als bij het onderbouwen van keuzes.
Gebruikersonderzoek is daarmee ook een manier om intern draagvlak te creëren. In veel organisaties vindt de één begrijpelijke taal belangrijker dan de ander, en zonder data wordt die discussie zelden beslecht. Met een gebruikerstest kom je er zelf achter of je teksten duidelijk zijn — en heb je bij twijfel meteen bewijs in handen, in plaats van dat je blijft hangen in meningen.
Minder twijfel
Je ziet waar lezers vastlopen en welke onderdelen juist goed werken.
Sterkere onderbouwing
Verbeteringen uitleggen met feedback uit de doelgroep, niet met een gevoel.
Betere samenwerking
Gesprekken met juristen, beleid of management worden concreter.
Meer zekerheid vóór verzending
Problemen ontdekken terwijl de tekst nog aangepast kan worden.
Waarom dit verder gaat dan B1
B1 schrijven is een goed begin. Maar een tekst kan korte zinnen hebben en toch onduidelijk zijn — bijvoorbeeld omdat de actie pas laat komt, of de volgorde niet aansluit bij de vragen van de lezer.
B1 helpt bij taal
- • Kortere zinnen
- • Eenvoudigere woorden
- • Minder vaktaal
- • Prettigere leesbaarheid
Gebruikersonderzoek laat begrip zien
- • Snapt de lezer het doel van de tekst?
- • Weet de lezer wat hij moet doen?
- • Roept de tekst twijfel op?
- • Staat belangrijke info op de juiste plek?
- • Werkt het voor mensen zónder voorkennis?
Onderzocht met kennis van begrijpelijke communicatie
Tolkie werkt dagelijks aan begrijpelijke communicatie voor mensen die moeite hebben met lezen, taal of digitale informatie. De taalmeting achter Gebruikersonderzoek, LiNT, is ontwikkeld door de Universiteit Utrecht. Het doel is niet om van elke tekst een academisch onderzoek te maken, maar om doelgroepfeedback praktisch te maken: snel genoeg om bruikbaar te zijn in het communicatieproces, zorgvuldig genoeg om meer te zeggen dan een automatische score.
Voorbeelden van teksten die je kunt laten testen
Vooral teksten waarbij iemand iets moet doen, begrijpen of een keuze moet maken.
Brief over documenten aanleveren
Voor situaties waarin iemand bewijsstukken, formulieren of gegevens moet opsturen.
Brief over betaling of achterstand
Voor teksten waarin duidelijkheid stress, fouten of extra contact voorkomt.
Brief over een afspraak
Zorg, gemeente, woningcorporatie of onderwijs: voorbereiding, locatie, tijd of benodigde spullen.
Brief over een besluit
Voor teksten waarin iemand moet begrijpen wat er is besloten en wat hij daarna kan doen.
Bericht over onderhoud
Voor bewoners, huurders of gebruikers van een gebouw of omgeving.
Tekst over hulp of ondersteuning
Voor regelingen, loketten, begeleiding of voorzieningen.
E-mail met belangrijke actie
Voor communicatie die snel gelezen wordt, maar wel goed begrepen moet worden.
Instructietekst
Voor uitleg waarin iemand stap voor stap iets moet doen.
Veelgestelde vragen
Belangrijke informatie hoort begrijpelijk te zijn voor iedereen
Onder al die functies en scores zit een simpele gedachte: als iemand een tekst niet begrijpt, ligt dat vaak niet aan de lezer, maar aan de manier waarop de boodschap is opgeschreven. Tolkie Gebruikersonderzoek helpt je dat zichtbaar te maken — en er iets aan te doen.
Voorbeeldbrief
Wij laten zien waar lezers vastlopen.