Jongeren en laaggeletterdheid: hoe motiveer je jongeren voor taal?
Steeds meer jongeren zijn laaggeletterd. Er wordt inmiddels zelfs gesproken over 1 op de 3 jongeren die moeite hebben met lezen en schrijven. Vaak wordt technologie genoemd als een mogelijke oorzaak. Jongeren groeien tegenwoordig namelijk op in een wereld vol korte video's, sociale media en slimme AI-tools. Programma's zoals ChatGPT kunnen binnen enkele seconden een samenvatting, verslag of complete tekst genereren. Dat biedt natuurlijk veel voordelen, maar het zorgt er ook voor dat jongeren minder vaak zelf lezen, schrijven en oefenen met taal. Dat roept een belangrijke vraag op: Hoe zorg je ervoor dat taal aantrekkelijk blijft voor jongeren?
Taal is voor veel jongeren iets van school
Voor volwassenen en anderstaligen bestaan inmiddels veel initiatieven rondom taal en laaggeletterdheid. Denk aan taalcursussen, taalhuizen en verschillende ondersteuningsprogramma's. Voor jongeren wordt taal nog vooral gezien als iets dat je op school leert. Buiten het klaslokaal zijn er relatief weinig initiatieven die jongeren stimuleren om met taal bezig te zijn. Dat is jammer, want taal speelt een grote rol in bijna alles wat we doen. Het helpt jongeren niet alleen bij hun opleiding, maar ook bij het begrijpen van informatie, het vinden van werk, het opbouwen van sociale contacten en het uiten van hun ideeën en gevoelens.
Jongeren helpen jongeren met lezen en schrijven
Het mooie is dat steeds meer jongeren zelf in actie komen. Een mooi voorbeeld zijn Enya Breemer en Youni Bottema uit Zaanstad. Zij zagen dat er veel aandacht is voor volwassenen en anderstaligen, maar dat jongeren vaak buiten beeld blijven. Daar willen zij verandering in brengen. Hun doel is om taal ook buiten school leuk en toegankelijk te maken. Daarom zijn zij al in gesprek gegaan met scholen en de bibliotheek om activiteiten voor jongeren op te zetten. Daarbij willen ze niet alleen taalvaardigheid stimuleren, maar ook vooroordelen over laaggeletterdheid doorbreken. Wat hun initiatief extra bijzonder maakt, is dat het volledig vanuit henzelf komt. Gewoon omdat zij zelf vinden dat dit onderwerp belangrijk is.
Geef jongeren een actieve rol
Wij denken dat het ontzettend waardevol is dat jongeren meedenken over oplossingen voor jongeren. Want wie weet nou beter hoe je jongeren bereikt dan jongeren zelf? Een boodschap, activiteit of oplossing komt waarschijnlijk veel sterker binnen wanneer die van leeftijdsgenoten komt. Vraag daarom naar hun ideeën. Laat hen meedenken over campagnes, activiteiten of communicatiemiddelen. Geef hen ruimte om zelf initiatieven te ontwikkelen en hun ervaringen te delen. Zo worden jongeren niet alleen gezien als doelgroep, maar ook onderdeel van de oplossing. Een aantal mooie voorbeelden hiervan zijn:
Jongerenraden en Denktanks
Jongerenraden denken in sommige gemeenten mee over hoe overheden duidelijker kunnen communiceren. Zij geven bijvoorbeeld advies over brieven, websites en online communicatie, zodat informatie beter aansluit bij de leefwereld van jongeren.
Jongeren als taalcoach of taalbuddy
Ook zijn er steeds meer studenten en jonge vrijwilligers die andere jongeren ondersteunen. Via lokale projecten helpen zij leeftijdsgenoten bij taalontwikkeling, huiswerk of het begrijpen van informatie. Daarnaast zetten veel jonge vrijwilligers zich in voor initiatieven zoals voorleesprojecten. Door kinderen al op jonge leeftijd kennis te laten maken met taal en lezen, helpen zij taalachterstanden voorkomen voordat deze uitgroeien tot grotere problemen.
Jongeren zijn de toekomst
Laaggeletterdheid voorkomen begint niet pas wanneer iemand volwassen is. Het begint veel eerder. Door jongeren enthousiast te maken voor taal, positieve ervaringen te creëren en hen een actieve rol te geven, kunnen we veel bereiken. Niet alleen voor hun taalvaardigheid, maar ook voor hun zelfvertrouwen, opleiding en kansen in de toekomst.
Jongeren zijn niet alleen de generatie die met laaggeletterdheid te maken krijgt. Ze zijn ook de generatie die kan helpen om het probleem kleiner te maken. En dat begint soms gewoon met twee jongeren die besluiten dat taal ook buiten school belangrijk is.
Wil je samen eens verder nadenken over hoe je jongeren beter kan bereiken met begrijpelijke communicatie? Neem gerust contact met ons op of ontdek hoe de Tolkie Leeshulp ingewikkelde teksten automatisch toegankelijker maakt voor jongeren, laaggeletterden en anderstaligen.