Je tekst testen hoeft niet ingewikkeld te zijn: zo begin je vandaag nog
Wil je hulp bij het lezen van dit artikel? Gebruik hiervoor de leeshulpknoppen hierboven.
De afgelopen maand hebben we het gehad over waarom het belangrijk is om je teksten te testen, waarom je juist met je doelgroep in gesprek zou moeten gaan en welke signalen erop kunnen wijzen dat een tekst niet goed werkt. Maar misschien denk je inmiddels: leuk allemaal, maar hoe pak je dat testen dan praktisch aan? Begin gewoon eens klein en simpel. Je hebt niet meteen twintig deelnemers nodig en je hoeft ook geen onderzoeker te zijn. Je kunt al veel leren door één tekst aan één persoon voor te leggen.
Begin met één persoon
Een veelgehoorde reden dat organisaties hun teksten niet testen, is omdat ze denken dat het veel tijd kost. Natuurlijk kun je een uitgebreid gebruikersonderzoek doen met verschillende deelnemers en onderzoeksmethoden. Maar dat hoeft echt niet altijd. Wil je bijvoorbeeld weten of een bepaalde brief duidelijk is? Leg hem dan eens voor aan iemand uit je doelgroep. Ben je benieuwd of bezoekers je webpagina begrijpen? Laat iemand de pagina gebruiken en kijk wat er gebeurt. Zelfs een kort gesprek kan al inzichten opleveren waar je zelf nooit op was gekomen.
Maar waar vind je dan zo iemand? Eigenlijk heel simpel: Kijk eens naar de mensen die je organisatie toch al spreekt. Zit je doelgroep regelmatig aan de balie? Vraag iemand of die vijf minuten naar je brief of formulier wil kijken. Belt iemand met een vraag over een onderwerp waar je tekst over gaat? Vraag dan eens hoe diegene de informatie heeft ervaren. Of vraag een collega die regelmatig contact heeft met de doelgroep of hij of zij iemand kent die mee wil doen.
Kies één tekst en laat iemand eerst zelf lezen
Begin niet meteen met alle communicatie van je organisatie. Kies één tekst waarvan je graag wilt weten of die duidelijk is. Bijvoorbeeld een brief die regelmatig vragen oproept, een webpagina waarop bezoekers afhaken of een formulier dat vaak verkeerd wordt ingevuld. Leg de tekst vervolgens voor aan iemand uit de doelgroep. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk wordt een tekst vaak vooral door collega’s gecontroleerd.
Laat iemand de tekst eerst zelfstandig lezen en kijk wat er gebeurt. Waar blijft iemand hangen? Waar wordt teruggelezen? Waar ontstaat twijfel? Let ook op wat iemand doet. Waar klikt iemand? Waar zoekt iemand naar? Welke informatie wordt overgeslagen? Soms blijkt bijvoorbeeld dat de tekst zelf prima te begrijpen is, maar dat de belangrijkste informatie op een onlogische plek staat. Bereid vooraf een paar open vragen voor, zoals:
Wat denk je dat de boodschap van deze tekst is?
Wat zou je doen nadat je dit hebt gelezen?
Zijn er woorden of zinnen die je lastig vindt?
Probeer tijdens het gesprek niet meteen uit te leggen wat jij met de tekst bedoelt. Een test is geen examen voor de lezer. Je wilt niet bewijzen dat je tekst goed is, maar ontdekken waar hij beter kan. Schrijf tijdens de test kort op waar iemand twijfelt, welke woorden niet duidelijk zijn en welke opmerkingen of vragen terugkomen. Je kunt de tekst bijvoorbeeld uitprinten en aantekeningen maken bij de plekken waar iemand vastloopt. Je hoeft er geen uitgebreid onderzoeksverslag van te maken. Een paar concrete observaties kunnen al genoeg zijn om je tekst aan te passen en opnieuw te testen.
Een simpele test met twee markeerstiften
Heb je een nieuwe communicatiemedewerker of andere collega binnen je organisatie? Probeer dan eens deze simpele test met een groene en rode markeerstift. Geef hem of haar een brief, webpagina of formulier en laat diegene met groen markeren wat duidelijk is en met rood wat onduidelijk is of vragen oproept. Dit is een laagdrempelige manier om met andere ogen naar je tekst te kijken. Een nieuwe collega is natuurlijk geen vervanging voor testen met je echte doelgroep, maar kan wel een goede eerste stap zijn. Diegene heeft namelijk nog niet dezelfde voorkennis als iemand die al jaren binnen de organisatie werkt.
Wat levert testen op?
Misschien ontdek je dat een woord helemaal niet zo vanzelfsprekend is als je dacht. Of dat een belangrijke instructie niet wordt gezien, iemand een zin anders interpreteert of dat er informatie ontbreekt waarvan jij dacht dat die logisch was. En soms ontdek je juist dat je tekst goed werkt. Ook dat is waardevolle informatie. Je hoeft dan niet meer alleen te denken dat je tekst duidelijk is, maar hebt het daadwerkelijk getest. Testember is dan misschien voorbij, maar wat ons betreft hoeft het testen van teksten daar niet te stoppen. Communicatie verandert voortdurend. Er komen nieuwe webpagina's bij, formulieren worden aangepast en brieven worden opnieuw geschreven. Probeer daarom regelmatig een tekst uit je organisatie testen. Begin klein, leg de tekst voor aan iemand uit je doelgroep, stel vragen, luister en kijk wat er gebeurt.
Heb je daar zelf geen tijd voor? Misschien is Tolkie Gebruikersonderzoek dan interessant. Wij leggen jouw tekst voor aan mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. We geven je vervolgens inzicht in wat zij begrijpen, waar ze vastlopen en wat er beter kan. Nieuwsgierig? Neem dan contact met ons op of plan een gratis demo in!