De Week van het Nederlands: begrijpelijke taal hoeft toch niet saai te zijn?

Taal is voortdurend in beweging. We bedenken nieuwe woorden, geven bestaande woorden een andere betekenis en spelen met taal om iets duidelijk te maken, iemand te raken of een glimlach op iemands gezicht te toveren. Tijdens de Week van het Nederlands (10 t/m 18 oktober 2026) staat dit thema centraal: taal in beweging. Taal reist van mond tot mond, van boek naar podium en van straat naar klaslokaal. Taal verandert met ons en de maatschappij mee en biedt steeds nieuwe manieren om ons uit te drukken.

Maar hoe zit dat eigenlijk als je beroepsmatig met taal bezig bent? Als communicatieadviseur ben je vaak druk met teksten begrijpelijk maken, moeilijke woorden schrappen en zorgen dat iedereen snapt wat je bedoelt. En terecht! Want wat heb je aan een mooie tekst als niemand begrijpt wat je wilt zeggen? Toch vragen we ons af: is er nog genoeg ruimte over om met taal te spelen?

Taal is meer dan informatie overbrengen

Taal helpt ons om informatie te delen, maar kan nog zoveel meer dan dat. Taal kan troosten, uitdagen, verrassen en je anders naar de wereld laten kijken. Met een paar goed gekozen woorden kun je iemand aan het lachen maken of een boodschap net wat beter laten hangen. Neem bijvoorbeeld de zin: “We gooien er nog een schepje bovenop.” Dat klinkt toch net even leuker dan: “We gaan onze inspanningen verder verhogen.” De boodschap kan ongeveer hetzelfde zijn, maar de toon en het gevoel zijn heel anders. Juist dat maakt taal zo mooi. We kunnen spelen met woorden, beelden en betekenissen. Soms is een woordspeling precies wat een tekst nodig heeft. En soms zegt een goed gekozen vergelijking meer dan een hele alinea uitleg.

Begrijpelijke taal hoeft niet saai te zijn

Bij begrijpelijke communicatie draait het erom dat mensen snappen wat je bedoelt. Ze moeten bijvoorbeeld begrijpen hoe ze een aanvraag doen, welke documenten ze nodig hebben of wat ze moeten doen om een afspraak te verzetten. De informatie moet duidelijk zijn en de lezer moet weten wat er van hem of haar wordt verwacht. Maar dat betekent niet altijd dat iedere tekst uit korte, voorspelbare zinnen moet bestaan. Of dat humor en creativiteit voortaan verboden terrein zijn. Een tekst kan ook duidelijk en verrassend zijn. Je kunt bijvoorbeeld eenvoudige woorden gebruiken en toch een originele vergelijking maken. Of je kunt een boodschap serieus overbrengen en tegelijkertijd een glimlach oproepen.

Natuurlijk hangt veel af van de situatie. Een veiligheidsinstructie, brief over een betalingsachterstand of uitleg over een medische behandeling vraagt om een andere toon dan een campagne, blog of social-media-post. Bij een veiligheidsinstructie of medische behandeling staat helderheid voorop en wil je absoluut voorkomen dat er verwarring ontstaat. Bij een campagne of social-media-post is er vaak meer ruimte om te spelen met woorden, humor of een verrassende invalshoek.

Durven we nog creatief te schrijven?

Misschien herken je het wel. Je schrijft een tekst en probeert er iets origineels van te maken. Een woordspeling, een grappige openingszin of een verrassende vergelijking. Vervolgens haal je die toch weer weg. Is het wel duidelijk genoeg? Begrijpt iedereen dit? Past het wel bij onze organisatie? Voor je het weet, blijft er een keurige tekst over die precies vertelt wat nodig is, maar weinig gevoel oproept. Dat is toch eigenlijk best jammer. Want juist als communicatieadviseur kun je met taal het verschil maken. Door een boodschap zo te formuleren dat mensen hem begrijpen en er iets bij voelen. En natuurlijk heeft niet elke tekst een grapje nodig, maar een beetje persoonlijkheid mag best. En soms is een klein grapje precies wat een tekst nodig heeft.

Tip: speel eens met je woordkeuze

Wil je een tekst begrijpelijk en tegelijkertijd leuk maken? Kijk dan eens of je een gewone zin net wat verrassender kunt formuleren. Gebruik een herkenbare vergelijking, een woordspeling of een vleugje humor. Je hoeft daarvoor geen moeilijke woorden te gebruiken. Schrijf bijvoorbeeld niet: We helpen je bij het maken van de juiste keuze. Maar probeer eens: Keuzestress? We helpen je op weg. De boodschap blijft duidelijk, maar klinkt meteen wat persoonlijker en speelser. Natuurlijk hangt het af van je doelgroep en het doel van je tekst welke formulering past. Een grapje moet de boodschap ondersteunen, niet onduidelijker maken.

Probeer het zelf eens! Pak een tekst van jezelf erbij en kies één zin die wel wat meer persoonlijkheid kan gebruiken. Kun je die net wat leuker maken, zonder dat de boodschap minder duidelijk wordt? En als je twijfelt: test je tekst eens bij iemand uit je doelgroep. Begrijpt diegene de boodschap nog steeds en komt de toon goed over?

Begrijpelijke taal mag best leuk zijn

De Week van het Nederlands is een mooi moment om als communicatieprofessional eens met een frisse blik naar je eigen teksten te kijken. Waar kan het speelser, persoonlijker of verrassender? En hoeveel ruimte is daar eigenlijk voor binnen alle regels waar je rekening mee moet houden? Bij Tolkie houden we ons dagelijks bezig met begrijpelijke communicatie. We helpen organisaties om teksten toegankelijker te maken voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Maar begrijpelijk schrijven betekent niet dat alle teksten hetzelfde moeten klinken. Ook binnen begrijpelijke communicatie kun je spelen met toon, voorbeelden en woordkeuze. Zolang de boodschap helder blijft en aansluit bij de lezer.

Misschien kunnen we onszelf daarom niet alleen afvragen: “Begrijpt iedereen wat ik schrijf?” Maar ook: “Hoe kan ik dit zo schrijven dat mensen het graag lezen?” Ja, het vraagt misschien weer wat meer tijd, maar het maakt taal ook weer leuker. Want taal mag best een beetje verrassen, een glimlach oproepen of je even laten stilstaan bij een zin.

Een kleine tip: met de Tolkie Leeshulp kun je al je teksten begrijpelijker maken. Zo houd jij meer ruimte over om de teksten net dat beetje extra te geven met een creatieve woordkeuze, een verrassende invalshoek of een leuke grapje. Ben je benieuwd hoe de Tolkie Leeshulp je daarbij kan helpen? Neem dan contact met ons op of plan een gratis demo in.

Laura Jansen schreef dit artikel.